COMUNIDADE DO MORRAZO AUTÓNOMO:

 O MORRAZO AUTÓNOMO -COMUNIDADE DO MORRAZO AUTÓNOMO, 

O MORRAZO AUTÓNOMO -COMUNIDADE DO MORRAZO AUTÓNOMO, 

A relación entre Ermelo (en Bueu) e San Martiño de Moaña foi de dependencia relixiosa, administrativa e histórica durante a Idade Media, considerándose Ermelo o "berce" da comarca do Morrazo. 

Entre os aspectos clave desta relación histórica destacan:

 O dominio monástico —o influente mosteiro bieito de Ermelo exercía un control xerárquico, relixioso e económico sobre as terras e a poboación de San Martiño de Moaña—; 

As vías de comunicación —os monxes trazaron camiños tradicionais que baixaban desde Ermelo ata San Martiño (pasando por lugares como Pouso das Cruces e o monte Paralaia) para acceder ás súas propiedades e xestionalas—

A expansión agrícola e vitivinícola —o mosteiro de Ermelo concedía dereitos de uso da terra (*aforamentos*) en San Martiño de Moaña baixo a condición obrigatoria de plantar viñedos, impulsando así a viticultura e o desenvolvemento da zona—; 

A orixe de Moaña —a fundación da igrexa románica de San Martiño a finais do século XII consolidou este asentamento, considerado o núcleo do actual municipio de Moaña pola súa vinculación directa coa comunidade 

cisterciense/bieita de Ermelo

—;E o "Morrazo Autónomo" —a forte conexión histórica, xerárquica e social entre ambas as parroquias levou a un grupo de barrios de San Martiño a adoptar popularmente o nome de "Morrazo Autónomo" en honra a ese vínculo con Ermelo.